Pertevniyal Hastanesi ve Kırık Pencereler Teorisi

Pertevniyal Hastanesi ve Kırık Pencereler Teorisi

MEHMET LEVENTOĞLU 

 Çocukken dedemlerle İstanbul Sultanahmet Cezaevi'nin bulunduğu sokakta  otururduk. 2 katlı Cumhuriyet mimarisi kagir bir evdi. İçinde incir ve erik ağacı da olan bir arka bahçesi vardı.. Ve bizim bahçeyle arka evin bahçesini ayıran  yıkık duvarın arkasında cephesi kararmış ahşap metruk bir ev daha vardı. İkinci katın pencerelerinin camları kırıktı. Sanırım bir tane vardı kırık olmayan . Onu da ben kırdım. Bir kaç atıştan sonra başardım bunu..
Bunu niçin yaptım hatırlamıyorum. Bütün çocukların böyle piçlikleri vardır sanırım. Belki de diğer pencerelerin kırık olması teşvik etmişti.  Ancak çevremdeki ben yaş çocukların   hemen hepsi böyleydi. Çok zalimdiler çok.
Yeter ki savunmasız güçsüz bi çocuk yakalamasınlar aşağı mahalleden Cankurtaran'dan Kadıga'dan. Vay haline. 
Neyse ; kırık camlı metruk ev  hikayesi değil bu.
Kırık Camlı Pencereler  Sendromu .
Ülke kan ve ateş gölü içinde . İnsanlar şaşkın ve duygusuz. 
Olan bitenleri şaşkınlıkla korkuyla izliyoruz . 7 Haziran 2015 seçimlerinden bu yana kronolojik olarak patlayan  bombalarla parçalanarak yaşamını yitirenler,  bu toprağın çocukları, hemen hepsi proleteryadır.
Onlarca sayıda yaygın medya kulvarlarında sadece  tek ses tek nefes. Güvenlik zaafını hissederek gidiyoruz.

*
Kırık Pencereler Teorisi  George Kelling ve Catherine Coles 'un isimlendirdiği ve ABD de özellikle New York ve Boston gibi metropollerde kontrol edilemez hale gelen suçların temelini analiz eden ve önerdiği çözümlerle  başarısı kanıtlanan bir teori.
Birkaç camı kırık olan bir bina düşünün. Eğer bu camlar tamir edilmezse, suça eğilimli insanlar binanın diğer camlarını da kıracaklardır.  Hatta binaya  girip daha çok  tahrip edeceklerdir. Hatta daha fazlasını yapacaklar yağma edeceklerdir. Canlı örneğini vereyim.
Tarihi Bandırma Pertevniyal Hastanesi'nin de dahil olduğu  Bandırma Devlet Hastanesinin akıbetini hep birlikte izledik. Eski kaymakam Tuncay Sonel yapılan şikayet ve ihbarlardan usanmış  pencerelerinden başlayarak musluklarına kadar git gide tek tek  yeni binayı yıktırmıştı. Yepyeni bir binadan söz ediyoruz hatırlayın. Pertevniyal kısmı ise yıkılamadı tabi tarihi, eser sonuçta ama şimdi mezbelelik olarak öylece duruyor.
Şimdi baktığımızda ülkemiz yoğun terör baskısı altında. Gösterişli   Üniformalarıyla toplu olarak bekleyerek caydırıcı  güç olmaktan çok canlı hedef olmak,  teröristleri cezbeden bir arada bekleyen kalabalık  polis kıtaları  yerine  farklı yöntemlerle  suç işleme eğilimlilerin  alanlarının daraltılması  için yöntemlerin devreye girmesi gerekiyor..
Çığır açan bir suç önleme teorisine dayanan ve KIRIK PENCERLER TEORİSİ  adıyla yayınlanan bu pratik ve etkili kitabın  ülkemizde yayınlanıp yayınlanmadığını bilmiyorum ancak  vatandaşların,esnafın, işletme sahiplerinin ve polisin ; toplumun  güvenliğini sağlamak için  eş güdümlü nasıl  çalışabileceğine dair önerileriyle  bayağı ses getirdi ki burdan duyduk. Emniyet teşkilatının duyduğundan şüpheliyim .

Komunist rejimden  henüz yeni çıkmış olduğu yıllarda  Polonya'ya Ortak Mehmet Beyaz'la bir ziyaretimiz olmuştu.  Komunizmden sonra yağma niyetine özelleştirilen  yerlere bakmaya gitmiştik Torun kenti  dönüşünde Bizi davet ettiren Temel Hekimoğlu'nun amcasıyla birlikte   Varşova'da bir gece kulübüne gittik. Devasa bir mekandı kalabalık tıklım tıklım,metrelerce uzun  barda yer yok. Ama ne girişte ne dışarda ortalıkta güvenlikçi polis falan yok.Rehberimize  sordum. Bu kalabalığın güvenliği nasıl sağlanır nerde güvenlikçiler polis falan yok hiçbir yerde dedim.  

Yok mu, sen öyle san dedi ve bana gizli gizli güvenlikçilerin nerde durduğunu kimler  olduğunu tek tek gösterdi. Ama hiçbiri aleni gözükmüyordu.  Çok caydırıcı tipleri vardı.

Bunu bilen misafirlerin arıza çıkarmaya niyetleneceklerini sanmıyorum.
 Amerika'nın önde gelen kriminologlarından biri olan George Kelling,in  önerilerini içeren çalışması da suç işleme eğilimlerini önlemeye yönelik.  New York ,Boston, Seattle kamu parklarına ,Metro gibi kamu alanlarında  başarısını kanıtladı. Burada, Kelling ve kentsel antropolog ve aynı zamanda eşi olan avukat Catherine Coles,le birlikte oluşturdukları tez iyle  kamusal alanlarda suç içeren  davranışları kontrol ederek, ciddi suçların gelişemeyeceği ortamlar oluşturulabileceğini ıspatlamış oldular. Sonuç olarak 911 Polis Acil hattı gibi herhangi bir suç teşebbüsü veya olayı olduğunda müdahaleye hazır ekipler yerine suçların oluştuğu alanlarda uygun yöntemlerle kontrollü bir çabanın suça eğilimli  kişilerin kendilerine göre özgür alan üretemeyeceği iddiasını içermekte.

MEHMET LEVENTOĞLU - BANDIRMA

 

KONUYLA İLGİLİ OLARAK BKNZ
,James Q. Wilson, “Foreword” in George Kelling and Catherine Coles, Fixing Broken Windows (New York: The Free Press, 1996)

https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_windows_theory
, p. xv.https://fee.org/articles/liberty-property-and-crime/